ملاك صدق در قضايا شرحى كه از آن مناط صدق و كذب در قضايا معلوم شود اين است : حكم از امورى است كه در خارج ما بازاء نداشته ، لذا محمول بالضميمه مىباشد . و به عبارت ديگر : نسبت و حكم عبارت از خوابانيدن محمول بر روى موضوع ، و موضوع و محمول را در عين وحدت ديدن است . اقسام سه‌گانهء قضايا توضيح مطلب اينكه قضايا بر سه قسم است : اول : آنكه صرف المفهوم را ديده و بر آن با قطع نظر از چيزهاى ديگر حكم نموده و خلاصه آنكه حاقّ حقيقت ملاحظه گردد . اين است كه حكم مىشود : « الماهية من حيث هى هى ليست الّا هى » مانند « الانسان نوعٌ » كه طبيعت انسانى من حيث هى مفهومٌ و ماهيةٌ ملاحظه گرديده است ، البته ماهيت با قطع نظر از وجود و عدم لحاظ مىشود . اين قسم را قضيهء ذهنيه گويند و مناط صدق آن توضيح داده خواهد شد . دوم : آنكه مفهوم ديده شود نه من حيث هو مفهوم ، و ماهيت ملاحظه شود نه من حيث هى ماهية ، بلكه از حيث اينكه مرآت افراد و تصور اجمالى آنهاست كلّما حَصَلت ، اعم از اينكه فعلًا وجود داشته باشند يا در آينده وجود يابند . خلاصه مرآت چيزهايى باشد كه اگر وجود پيدا كردند حكم شامل آنها مىشود . چون افراد كلى